Hỗ trợ trong điều trị ung thư — làm được gì và tuyệt đối tránh gì

Không lĩnh vực nào mà một lời hứa sai lại lấy đi nhiều thời gian quý giá đến vậy.

Điều tuyệt đối không làm

• Bỏ phác đồ điều trị đang có
• Trì hoãn phẫu thuật để thử cách khác
• Tự thêm thuốc mà không báo
• Tin lời hứa chữa khỏi
• Giấu bác sĩ những gì đang dùng

Mỗi điều trong danh sách này đều đã dẫn tới hậu quả không đảo ngược được.

Vì sao thời gian quan trọng

• Ung thư tiến triển theo thời gian
• Giai đoạn quyết định khả năng điều trị
• Còn mổ được là cơ hội lớn nhất
• Di căn làm thay đổi toàn bộ hướng
• Vài tháng có thể là ranh giới

Ranh giới giữa còn mổ được và không còn mổ được đôi khi chỉ là vài tháng.

Vì sao người bệnh dễ tin lời hứa sai

• Hoảng sợ khi nhận chẩn đoán
• Sợ tác dụng phụ của điều trị
• Nghe chuyện người khác khỏi
• Muốn một cách nhẹ nhàng hơn
• Là phản ứng rất con người

Hiểu được vì sao người bệnh tin là bước đầu để giúp họ.

Về những câu chuyện khỏi bệnh

• Thường thiếu thông tin về chẩn đoán ban đầu
• Thường bỏ qua việc đã điều trị tây y song song
• Người không khỏi không kể lại được
• Một trường hợp không phải bằng chứng
• Cần hỏi kỹ toàn bộ câu chuyện

Chỉ những người sống sót mới kể chuyện nên bức tranh luôn bị lệch.

Vai trò hỗ trợ có cơ sở

• Giảm buồn nôn sau hoá trị
• Cải thiện giấc ngủ
• Giảm mệt mỏi ở một số người
• Hỗ trợ ăn uống
• Giúp theo được phác đồ chính

Giữ được sức để hoàn thành phác đồ là đóng góp thực tế nhất.

Về châm cứu giảm buồn nôn

• Là chỉ định được nghiên cứu nhiều nhất
• Có trong một số hướng dẫn hỗ trợ
• Thực hiện tại cơ sở y tế
• Cần chú ý nguy cơ nhiễm khuẩn khi bạch cầu thấp
• Báo bác sĩ điều trị

Người đang giảm bạch cầu cần được cân nhắc riêng trước khi châm.

Về tương tác với hoá trị

• Một số thảo dược ảnh hưởng chuyển hoá thuốc
• Có thể làm giảm hiệu quả
• Có thể làm tăng độc tính
• Khó dự đoán
• Phải báo trước

Làm giảm hiệu quả hoá trị là hậu quả âm thầm và khó phát hiện nhất.

Về chống oxy hoá liều cao

• Từng được cho là có lợi
• Có lo ngại ảnh hưởng tới xạ trị
• Có lo ngại ảnh hưởng tới một số thuốc
• Vấn đề còn tranh luận
• Hỏi bác sĩ điều trị trước

Đây là ví dụ cho thấy thứ nghe có lợi vẫn cần được hỏi.

Về chức năng gan thận

• Hoá trị đã gây áp lực lên gan thận
• Thêm thảo dược là thêm gánh nặng
• Xét nghiệm có thể bất thường
• Bác sĩ khó biết nguyên nhân nếu không được kể
• Có thể phải hoãn đợt điều trị

Một xét nghiệm gan bất thường không giải thích được có thể làm hoãn cả đợt hoá trị.

Về dinh dưỡng

• Ăn đủ chất là nền tảng
• Không nhịn ăn để bỏ đói khối u
• Quan niệm này không có cơ sở
• Suy dinh dưỡng làm điều trị khó hơn
• Hỏi chuyên gia dinh dưỡng

Nhịn ăn để bỏ đói khối u là quan niệm gây hại rõ ràng.

Về chăm sóc tinh thần

• Là phần thật của điều trị
• Ảnh hưởng tới khả năng theo phác đồ
• Nhóm hỗ trợ người bệnh có giá trị
• Không phải là tinh thần quyết định khỏi bệnh
• Đừng đổ lỗi cho người bệnh

Nói rằng nghĩ tích cực thì sẽ khỏi là cách đổ lỗi cho người đang bệnh.

Về chăm sóc giảm nhẹ

• Không phải là từ bỏ
• Tập trung vào triệu chứng và chất lượng sống
• Có thể đi song song với điều trị
• Đông y có thể góp phần ở đây
• Nên hỏi sớm chứ không đợi giai đoạn cuối

Chăm sóc giảm nhẹ nên bắt đầu sớm chứ không phải khi đã hết cách.

Cách nói với người nhà

• Người nhà hay mách phương pháp
• Xuất phát từ thương yêu
• Đề nghị cùng hỏi bác sĩ
• Không tranh cãi trước mặt người bệnh
• Giữ quyết định ở người bệnh

Phần lớn lời mách đến từ thương yêu nên cách từ chối cũng cần nhẹ nhàng.

Cách nghĩ thực tế

• Không có bằng chứng đông y chữa khỏi ung thư
• Trì hoãn điều trị là rủi ro không đảo ngược được
• Vai trò hỗ trợ giảm tác dụng phụ là có cơ sở
• Phải báo bác sĩ mọi thứ đang dùng
• Chăm sóc giảm nhẹ nên hỏi sớm

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy trao đổi với bác sĩ điều trị.

Câu hỏi thường gặp