Đây là nhóm bệnh mà cảm giác của người bệnh đánh lừa họ nhiều nhất.
Vì sao thấy khoẻ không đủ tin
- Tăng huyết áp thường không có triệu chứng
- Tiểu đường giai đoạn đầu cũng vậy
- Mỡ máu cao không gây cảm giác gì
- Tổn thương tích luỹ âm thầm
- Triệu chứng xuất hiện khi đã muộn
Cảm giác khoẻ trong nhóm bệnh này không phải thước đo mức kiểm soát.
Thấy khoẻ là nhờ thuốc
- Thuốc đang giữ chỉ số ổn định
- Ổn định nên không có triệu chứng
- Bỏ thuốc thì chỉ số quay lại
- Là lý do của việc dùng lâu dài
- Không phải đã khỏi bệnh
Nghịch lý là thuốc càng hiệu quả thì người bệnh càng thấy không cần thuốc.
Bỏ thuốc huyết áp
- Một số nhóm gây tăng dội ngược
- Huyết áp có thể tăng vọt
- Nguy cơ đột quỵ
- Nguy cơ biến cố tim mạch
- Không tự ngừng đột ngột
Ngừng đột ngột nguy hiểm hơn là chưa từng dùng.
Về việc quên uống thuốc
- Khác với cố ý bỏ thuốc
- Dùng hộp chia theo ngày
- Đặt báo thức nhắc
- Gắn với một thói quen hằng ngày
- Hỏi bác sĩ cách xử lý khi quên
Hộp chia thuốc theo ngày giải quyết được phần lớn việc quên liều.
Về số loại thuốc
- Càng nhiều loại càng khó nhớ
- Hỏi bác sĩ có thể gộp không
- Có dạng viên phối hợp
- Rà soát định kỳ xem còn cần đủ không
- Bớt được loại nào là tốt loại đó
Rà soát để bớt thuốc không còn cần là việc nên làm định kỳ.
Bỏ thuốc tiểu đường
- Đường huyết tăng nhanh
- Nguy cơ biến chứng cấp
- Tổn thương mạch máu tiếp diễn
- Ảnh hưởng thận mắt và thần kinh
- Biến chứng thường không hồi phục
Tổn thương mắt và thận một khi đã hình thành thì khó đảo ngược.
Về các chỉ số cần theo dõi
- Huyết áp đo tại nhà
- Đường huyết theo hướng dẫn
- Xét nghiệm định kỳ
- Cân nặng
- Ghi lại thành bảng
Bảng số liệu là căn cứ duy nhất để đánh giá một thay đổi có tốt hay không.
Nếu muốn thử thêm đông y
- Không bỏ thuốc đang dùng
- Báo cả hai bên
- Đo chỉ số dày hơn trong thời gian đầu
- Đặt mốc đánh giá rõ
- Dừng ngay nếu chỉ số xấu đi
Đây là cách thử an toàn mà vẫn giữ được điều đang hiệu quả.
Về việc giảm liều
- Là quyết định của bác sĩ
- Dựa trên chỉ số thực tế
- Giảm từ từ có theo dõi
- Có thể tăng lại nếu cần
- Không phải thất bại khi phải tăng lại
Phải tăng liều lại không phải là thất bại mà là điều chỉnh bình thường.
Vì sao người bệnh muốn bỏ thuốc
- Ngại uống lâu dài
- Lo tác dụng phụ
- Nghe nói hại gan thận
- Chi phí kéo dài
- Muốn cách tự nhiên hơn
Mỗi lý do này đều đáng được trao đổi thẳng với bác sĩ thay vì tự quyết.
Về lo ngại hại gan thận
- Là lo ngại chính đáng cần trao đổi
- Có xét nghiệm để theo dõi
- Bệnh không kiểm soát cũng hại thận
- Cần so sánh hai bên rủi ro
- Bác sĩ có thể đổi nhóm thuốc
Tăng huyết áp không kiểm soát hại thận nhiều hơn thuốc huyết áp.
Về chi phí lâu dài
- Là mối lo thật của nhiều gia đình
- Nên nói thẳng với bác sĩ
- Có các lựa chọn khác nhau
- Bảo hiểm y tế chi trả nhiều nhóm
- Biến chứng tốn kém hơn nhiều
Nói thẳng về khả năng chi trả giúp bác sĩ chọn phương án theo được lâu dài.
Vai trò thật của thay đổi lối sống
- Ăn giảm muối và đường
- Vận động đều đặn
- Giảm cân nếu thừa cân
- Bỏ thuốc lá
- Có thể giúp giảm liều theo thời gian
Đây là phần mà người bệnh kiểm soát được nhiều nhất.
Về lời hứa ngừng được thuốc
- Là lời hứa hay được dùng để thu hút
- Không dựa trên bằng chứng
- Nguy hiểm vì đánh vào mong muốn thật
- Dấu hiệu nên rời đi
- Hỏi bác sĩ trước khi tin
Lời hứa giúp bỏ được thuốc là dấu hiệu cảnh báo rõ nhất trong lĩnh vực này.
Khi đã lỡ bỏ thuốc
- Đi khám lại sớm
- Không tự dùng lại liều cũ
- Đo chỉ số hiện tại
- Kể thật đã ngừng bao lâu
- Không ngại bị mắng
Kể thật thời gian đã ngừng giúp bác sĩ chọn cách dùng lại an toàn.
Cách nghĩ thực tế
- Thấy khoẻ là nhờ thuốc chứ không phải đã khỏi
- Ngừng đột ngột nguy hiểm hơn chưa từng dùng
- Muốn thử thêm thì giữ thuốc và theo dõi chỉ số
- Lo ngại tác dụng phụ nên nói thẳng với bác sĩ
- Lời hứa giúp bỏ thuốc là dấu hiệu nên rời đi
Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi thay đổi thuốc hãy hỏi bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Thấy khoẻ có phải dấu hiệu khỏi bệnh không?
Không. Tăng huyết áp và tiểu đường thường không gây triệu chứng cho tới khi đã có biến chứng, nên cảm giác khoẻ không phản ánh mức kiểm soát.
Bỏ thuốc huyết áp đột ngột có nguy hiểm không?
Có. Một số nhóm thuốc gây tăng huyết áp dội ngược khi ngừng đột ngột, và huyết áp tăng vọt có thể dẫn tới đột quỵ hoặc biến cố tim mạch.
Có thể vừa dùng thuốc vừa dùng đông y không?
Có thể trong nhiều trường hợp, nhưng phải báo cả hai bên, theo dõi chỉ số đều đặn và dừng ngay khi chỉ số xấu đi.
Khi nào có thể giảm liều thuốc?
Chỉ khi bác sĩ đánh giá dựa trên chỉ số và tình trạng cụ thể. Việc giảm liều luôn là quyết định có theo dõi, không phải quyết định tự phát.