Khám đông y — một buổi khám diễn ra thế nào và nên chuẩn bị gì

Biết trước buổi khám gồm những gì giúp người bệnh cung cấp đúng thông tin cần thiết.

Bốn phần của buổi khám

• Nhìn sắc mặt và dáng vẻ
• Nghe giọng nói và hơi thở
• Hỏi về triệu chứng và sinh hoạt
• Bắt mạch và sờ nắn
• Bốn phần hợp lại mới ra kết luận

Không phần nào đứng riêng đủ để kết luận.

Phần nhìn

• Sắc mặt
• Dáng đi và tư thế
• Màu và rêu lưỡi
• Da và móng
• Nên để mặt mộc khi đi khám

Trang điểm dày làm phần quan sát sắc mặt mất ý nghĩa.

Về xem lưỡi

• Là phần quan trọng trong phần nhìn
• Tránh ăn đồ làm đổi màu lưỡi trước khi khám
• Cà phê và kẹo màu ảnh hưởng
• Không cạo rêu lưỡi trước khi đi
• Nói nếu vừa ăn gì đặc biệt

Cạo rêu lưỡi cho sạch trước khi khám là làm mất một nguồn thông tin.

Phần hỏi bệnh

• Triệu chứng và diễn biến
• Ăn uống và tiêu hoá
• Giấc ngủ
• Đại tiểu tiện
• Kinh nguyệt với phụ nữ

Những câu hỏi có vẻ riêng tư đều có vai trò trong khung chẩn đoán này.

Phần nghe và ngửi

• Nghe giọng nói và hơi thở
• Nghe tiếng ho
• Ngửi hơi thở và mùi cơ thể
• Là phần ít được nhắc tới
• Vẫn nằm trong quy trình chuẩn

Phần này thường diễn ra tự nhiên trong lúc trao đổi nên người bệnh ít để ý.

Phần bắt mạch

• Bắt ở cổ tay hai bên
• Cần yên tĩnh và nghỉ trước
• Tránh vận động mạnh ngay trước
• Tránh cà phê và rượu
• Kết quả kết hợp với ba phần kia

Vừa chạy vội tới phòng khám là thời điểm tệ nhất để bắt mạch.

Về độ nhất quán của mạch chẩn

• Hai thầy thuốc có thể mô tả khác nhau
• Là điểm đang được nghiên cứu
• Không có tiêu chí đo khách quan
• Kinh nghiệm ảnh hưởng nhiều
• Nên hiểu đúng giới hạn

Đây là một trong những điểm mà đông y đang tìm cách chuẩn hoá.

Nên mang gì theo

• Kết quả xét nghiệm gần nhất
• Đơn thuốc tây đang dùng
• Danh sách thực phẩm chức năng
• Thang thuốc đang uống nếu có
• Sổ ghi triệu chứng

Kết quả xét nghiệm giúp tránh bỏ sót vấn đề cần xử lý bằng cách khác.

Nên chuẩn bị nói gì

• Triệu chứng bắt đầu từ khi nào
• Nặng lên khi nào
• Đã điều trị gì rồi
• Kết quả ra sao
• Điều lo lắng nhất là gì

Nói rõ điều mình lo nhất giúp buổi khám đi đúng trọng tâm.

Kiểm tra bằng cấp

• Bác sĩ y học cổ truyền hoặc lương y có chứng chỉ
• Giấy phép hành nghề treo công khai
• Hỏi trực tiếp là bình thường
• Người có bằng không ngại câu hỏi
• Né tránh là dấu hiệu

Giấy phép hành nghề là điều kiện tối thiểu chứ không phải điều đặc biệt.

Về hồ sơ theo dõi

• Cơ sở nghiêm túc có ghi chép
• Lưu lại thang đã kê
• Ghi diễn biến qua các lần
• Giúp điều chỉnh đúng hướng
• Không ghi gì là dấu hiệu

Không có hồ sơ thì lần khám sau gần như bắt đầu lại từ đầu.

Câu hỏi nên đặt

• Vấn đề của tôi là gì theo cách hiểu của anh chị
• Hướng điều trị ra sao
• Bao lâu thì đánh giá lại
• Có cần khám thêm tây y không
• Có kiêng gì không

Câu hỏi về việc có cần khám thêm tây y cho thấy nhiều điều về người trả lời.

Dấu hiệu nên tìm nơi khác

• Khuyên bỏ thuốc đang điều trị
• Hứa chữa khỏi bệnh nặng
• Không hỏi về thuốc đang dùng
• Ép mua gói dài
• Phản đối việc đi khám tây y

Người phản đối việc đi khám thêm là người đang đặt cái tôi lên trên người bệnh.

Về mốc đánh giá lại

• Phải có mốc cụ thể
• Vấn đề cấp thường một tới hai tuần
• Vấn đề mạn lâu hơn
• Không cải thiện thì đổi hướng
• Không kéo dài vô hạn

Điều trị không có mốc đánh giá là điều trị không có điểm dừng.

Ghi lại sau mỗi lần khám

• Ghi được kê gì
• Ghi dặn dò gì
• Ghi cảm giác sau khi dùng
• Mang theo lần sau
• Hữu ích khi đổi thầy thuốc

Cuốn sổ của chính người bệnh là hồ sơ đáng tin nhất khi chuyển nơi khám.

Cách nghĩ thực tế

• Buổi khám có bốn phần và không phần nào đứng riêng
• Tránh cà phê rượu và vận động mạnh trước khi khám
• Mang theo kết quả xét nghiệm và mọi thuốc đang dùng
• Phải có mốc đánh giá lại cụ thể
• Người khuyên bỏ thuốc đang điều trị là người nên tránh

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy chọn cơ sở có giấy phép hành nghề.

Câu hỏi thường gặp