Những chỉ định có bằng chứng tương đối tốt trong đông y

Biết bằng chứng mạnh nhất nằm ở đâu giúp đặt kỳ vọng đúng mức.

Buồn nôn sau hoá trị

• Là chỉ định có bằng chứng nhất quán nhất
• Được nhắc trong một số hướng dẫn hỗ trợ
• Dùng kèm thuốc chống nôn
• Không thay thế thuốc
• Thực hiện tại cơ sở y tế

Đây là nơi bằng chứng đủ mạnh để đi vào hướng dẫn thực hành.

Buồn nôn sau phẫu thuật

• Cũng có bằng chứng tương đối tốt
• Kết hợp với thuốc theo phác đồ
• Cần được đội gây mê biết
• Không tự làm
• Là chỉ định hẹp và rõ

Chỉ định càng hẹp và rõ thì bằng chứng càng dễ đánh giá.

Đau lưng mạn tính

• Cải thiện ở mức vừa phải
• Thường xếp là biện pháp bổ sung
• Đi cùng vận động trị liệu
• Hiệu quả cần lặp lại để duy trì
• Không thay thế việc tập luyện

Phần bổ sung chỉ có nghĩa khi phần chính vẫn được làm.

Đau cổ vai gáy

• Bằng chứng tương tự đau lưng
• Xoa bóp và châm cứu đều được nghiên cứu
• Cần sửa tư thế làm việc
• Cần tập tăng sức cơ
• Hiệu quả tốt nhất khi phối hợp

Không sửa tư thế thì mọi biện pháp khác chỉ giải quyết phần ngọn.

Mất ngủ

• Bằng chứng còn khiêm tốn
• Vệ sinh giấc ngủ là nền tảng
• Giờ ngủ và giờ dậy cố định
• Tránh màn hình trước khi ngủ
• Mất ngủ kéo dài cần được khám

Nền tảng vẫn là thói quen ngủ chứ không phải một biện pháp đơn lẻ nào.

Đau đầu và đau nửa đầu

• Có bằng chứng cho dự phòng cơn
• Giảm tần suất ở một số người
• Cần nhiều buổi mới đánh giá được
• Ghi nhật ký đau đầu để theo dõi
• Đau đầu kiểu mới cần đi khám

Nhật ký đau đầu là cách duy nhất để biết tần suất có giảm thật không.

Đau khớp gối do thoái hoá

• Cải thiện ở mức vừa phải
• Đi cùng giảm cân nếu thừa cân
• Đi cùng tập tăng sức cơ đùi
• Không đảo ngược được thoái hoá
• Mục tiêu là chức năng

Giảm cân và tập cơ đùi là hai việc có tác động lớn nhất với khớp gối.

Gừng cho say tàu xe và nghén

• Là vị thuốc có bằng chứng rõ nhất
• Nghiên cứu tương đối nhất quán
• Dùng lượng thông thường là an toàn
• Người dùng chống đông cần hỏi
• Nôn nhiều vẫn phải đi khám

Đây là ví dụ một vị thuốc đi được trọn đường từ kinh nghiệm tới bằng chứng.

Về mức hiệu quả

• Phần lớn là cải thiện vừa phải
• Không phải khỏi hẳn
• Không hiệu quả với mọi người
• Cần thử mới biết có hợp không
• Đặt mốc để quyết định tiếp hay dừng

Cải thiện vừa phải vẫn có giá trị với người sống chung với đau nhiều năm.

Về thời gian đánh giá

• Cần nhiều buổi mới đánh giá được
• Một buổi không nói lên điều gì
• Thường sau bốn tới sáu buổi
• Ghi lại trước và sau
• Không cải thiện thì dừng

Đặt số buổi cụ thể trước khi bắt đầu giúp tránh kéo dài vô hạn.

Cách đo tiến bộ của chính mình

• Ghi mức đau theo thang điểm
• Ghi việc làm được và không làm được
• Ghi lượng thuốc giảm đau đã dùng
• Ghi chất lượng giấc ngủ
• So sánh theo tuần chứ không theo ngày

Lượng thuốc giảm đau đã dùng là chỉ số khách quan và dễ đếm nhất.

Về hiệu ứng kỳ vọng

• Kỳ vọng thật sự ảnh hưởng tới cảm nhận
• Không có nghĩa là lừa dối
• Cũng tồn tại với thuốc tây
• Là một phần của mọi điều trị
• Đo bằng chỉ số khách quan khi có thể

Điều này tồn tại ở mọi phương pháp chứ không riêng đông y.

Những chỉ định bằng chứng còn yếu

• Bệnh nội tạng nặng
• Bệnh tự miễn
• Bệnh nhiễm khuẩn
• Ung thư như điều trị chính
• Đừng đặt kỳ vọng ở đây

Với nhóm này việc trì hoãn điều trị chính là rủi ro lớn nhất.

Điều kiện để thử an toàn

• Không bỏ điều trị chính
• Chọn cơ sở có chuyên môn
• Báo cho bác sĩ điều trị
• Đặt mốc đánh giá lại
• Dừng nếu không cải thiện

Năm điều kiện này làm cho việc thử trở thành một quyết định hợp lý.

Cách nghĩ thực tế

• Buồn nôn sau hoá trị và sau mổ có bằng chứng tốt nhất
• Đau lưng cổ vai gáy và đau đầu có bằng chứng ở mức vừa phải
• Bằng chứng tốt không có nghĩa hiệu quả với mọi người
• Đặt mốc đánh giá và ghi lại để so sánh
• Bệnh nặng thì không đặt kỳ vọng ở đây

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế tư vấn y tế.

Câu hỏi thường gặp