Các thủ thuật này lặp lại rất đều nên chỉ cần nhận ra một lần.
Lời chứng thực của người dùng
- Một vài trường hợp không nói lên tỷ lệ
- Người không có kết quả không xuất hiện
- Không biết họ còn dùng gì khác
- Không biết chẩn đoán ban đầu
- Là thủ thuật thuyết phục mạnh nhất
Câu chuyện cá nhân tác động mạnh hơn số liệu dù cung cấp ít thông tin hơn.
Dẫn nghiên cứu mập mờ
- Nói có nghiên cứu mà không nói nghiên cứu nào
- Dẫn nghiên cứu ống nghiệm cho tác dụng trên người
- Dẫn nghiên cứu trên chuột
- Bỏ qua cỡ mẫu và thiết kế
- Hỏi tên nghiên cứu cụ thể
Kết quả trong ống nghiệm cách tác dụng trên người một khoảng rất xa.
Danh xưng nghe kêu
- Bí truyền gia truyền nhiều đời
- Công thức độc quyền không tiết lộ
- Chứng nhận nghe lạ
- Giải thưởng không rõ nguồn
- Kiểm tra được hay không
Không tiết lộ thành phần là điều bất lợi cho người dùng chứ không phải ưu điểm.
Thuật ngữ khoa học sai chỗ
- Dùng từ chuyên môn không đúng nghĩa
- Nghe có vẻ khoa học
- Nói về nano hoặc tế bào gốc tuỳ tiện
- Không giải thích được khi hỏi sâu
- Hỏi thêm một câu là lộ
Hỏi lại một câu cụ thể thường làm lớp vỏ khoa học rơi ra.
Tạo cảm giác khan hiếm
- Chỉ còn vài suất
- Giá ưu đãi hôm nay
- Đếm ngược thời gian
- Nhằm ngăn việc suy nghĩ kỹ
- Sản phẩm tốt không cần thúc giục
Mục đích của sự thúc giục là ngăn người mua hỏi ý kiến người khác.
Tấn công y học hiện đại
- Nói thuốc tây chỉ chữa triệu chứng
- Nói bác sĩ không muốn bạn biết
- Gợi ý có âm mưu che giấu
- Nhằm tạo nghi ngờ
- Là dấu hiệu rõ nên tránh
Xây dựng uy tín bằng cách hạ thấp bên khác là kiểu lập luận đáng ngờ.
Lời hứa không tác dụng phụ
- Không có gì tác động mà không có tác dụng phụ
- Có tác dụng thì có rủi ro
- Hứa hoàn toàn an toàn là hứa sai
- Sản phẩm trung thực nêu cả rủi ro
- Là dấu hiệu dễ nhận nhất
Thứ hoàn toàn không có tác dụng phụ thường là thứ không có tác dụng gì.
Đánh vào nỗi sợ
- Phóng đại nguy cơ bệnh tật
- Dùng hình ảnh gây sợ
- Gợi ý không dùng là có lỗi với gia đình
- Làm người xem quyết định vội
- Nhận ra là bớt tác động
Quyết định trong lúc sợ hãi hiếm khi là quyết định tốt.
Người nổi tiếng giới thiệu
- Không phải chuyên môn y tế
- Thường là hợp đồng quảng cáo
- Không đồng nghĩa họ có dùng
- Uy tín ở lĩnh vực khác không chuyển sang được
- Đánh giá sản phẩm chứ không đánh giá người nói
Uy tín trong một lĩnh vực không chuyển sang lĩnh vực khác được.
Người mặc áo blouse trong quảng cáo
- Không rõ có phải nhân viên y tế không
- Không rõ chuyên ngành gì
- Trang phục tạo cảm giác uy tín
- Hỏi tên và nơi công tác
- Kiểm tra được thì mới tin
Chiếc áo blouse trong video quảng cáo là đạo cụ chứ không phải chứng chỉ.
Ảnh trước và sau
- Ánh sáng và góc chụp thay đổi nhiều
- Có thể chỉnh sửa
- Không biết khoảng cách thời gian
- Không biết còn làm gì khác
- Không phải bằng chứng
Chỉ riêng thay đổi ánh sáng đã tạo được khác biệt rất lớn.
Đọc nhãn sản phẩm
- Xem phân loại là thuốc hay thực phẩm chức năng
- Xem danh sách thành phần
- Xem hàm lượng cụ thể
- Xem số công bố sản phẩm
- Xem nhà sản xuất và hạn dùng
Hàm lượng cụ thể quan trọng hơn danh sách thành phần dài.
Về quy định quảng cáo
- Thực phẩm chức năng không được nói chữa bệnh
- Phải ghi rõ không phải là thuốc
- Quảng cáo vượt quá là vi phạm
- Có thể phản ánh với cơ quan quản lý
- Biết quy định giúp nhận ra vi phạm
Một quảng cáo vi phạm quy định đã tự nói lên điều gì đó về người bán.
Cách tự kiểm tra trước khi mua
- Tìm tên sản phẩm kèm từ cảnh báo
- Tra số công bố
- Hỏi dược sĩ
- Hỏi bác sĩ đang điều trị
- Đợi vài ngày rồi quyết định
Đợi vài ngày là cách đơn giản nhất để thoát khỏi áp lực thúc giục.
Cách nghĩ thực tế
- Lời chứng thực không nói lên tỷ lệ hiệu quả
- Hỏi nghiên cứu nào cụ thể làm trên ai
- Thúc giục mua gấp là để ngăn bạn suy nghĩ
- Hứa không có tác dụng phụ là hứa sai
- Đợi vài ngày rồi quyết định
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ khi phân vân.
Câu hỏi thường gặp
Lời chứng thực của người dùng có đáng tin không?
Không đủ để kết luận. Một vài trường hợp không nói lên tỷ lệ hiệu quả, và người không có kết quả thường không xuất hiện trong quảng cáo.
Vì sao quảng cáo hay nhắc tới nghiên cứu?
Vì chữ nghiên cứu tạo cảm giác đáng tin. Cần xem nghiên cứu đó làm trên người hay trong ống nghiệm, cỡ mẫu bao nhiêu và có nhóm chứng không.
Dấu hiệu nào cho thấy nên bỏ qua một quảng cáo?
Hứa chữa khỏi bệnh nặng, nói không có tác dụng phụ, khuyên bỏ thuốc đang dùng, thúc giục mua gấp và không ghi rõ thành phần.
Thực phẩm chức năng được quảng cáo thế nào là đúng?
Phải ghi rõ không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Quảng cáo nói sản phẩm chữa được bệnh là vi phạm quy định.