Người bệnh là nơi hai hệ thống gặp nhau, và cũng là nơi rủi ro xuất hiện nếu thiếu thông tin.
Hai cách đặt câu hỏi
- Tây y hỏi nguyên nhân là gì
- Đông y hỏi trạng thái tổng thể ra sao
- Hai câu hỏi khác nhau
- Cho câu trả lời khác nhau
- Không phải cái nào đúng cái nào sai
Hai câu hỏi khác nhau đương nhiên dẫn tới hai loại câu trả lời.
Điểm mạnh của y học hiện đại
- Chẩn đoán chính xác bằng công cụ
- Cấp cứu và phẫu thuật
- Điều trị nhiễm khuẩn
- Thuốc có bằng chứng và liều chuẩn
- Khả năng phòng bệnh bằng vắc xin
Không có hệ thống nào khác làm được những việc này.
Điểm mạnh được ghi nhận của đông y
- Dành thời gian cho người bệnh
- Xem xét bối cảnh sống
- Cá nhân hoá cách tiếp cận
- Một số phương pháp có bằng chứng cho một số chỉ định
- Sự chấp nhận về văn hoá
Thời gian dành để lắng nghe là thứ hệ thống y tế hiện đại đang thiếu nhất.
Về tác dụng của mối quan hệ thầy thuốc
- Được lắng nghe tự nó có tác dụng
- Đã được nghiên cứu trong y học
- Không phải là lừa dối
- Là phần thật của quá trình chữa bệnh
- Cả hai bên đều nên học điều này
Được lắng nghe kỹ tự nó đã cải thiện cảm nhận của người bệnh.
Những gì đông y không làm được
- Không chẩn đoán được bằng công cụ hiện đại
- Không xử lý được cấp cứu
- Không thay được kháng sinh trong nhiễm khuẩn nặng
- Không thay được phẫu thuật
- Không thay được thuốc bệnh mạn tính
Trong những tình huống này, thời gian thử là thời gian mất đi.
Những gì tây y còn thiếu
- Thời gian cho người bệnh
- Chú ý tới bối cảnh sống
- Một số triệu chứng khó xử lý
- Cảm giác bị đối xử như một ca bệnh
- Là lý do nhiều người tìm tới đông y
Cảm giác không được lắng nghe là lý do phổ biến khiến người bệnh tìm hướng khác.
Vì sao nhiều người dùng cả hai
- Tìm thêm giải pháp cho triệu chứng dai dẳng
- Mong giảm tác dụng phụ
- Yếu tố văn hoá và gia đình
- Không hài lòng với trải nghiệm khám
- Là thực tế phổ biến
Rất nhiều người đã dùng cả hai mà không bên nào biết.
Rủi ro lớn nhất khi dùng cả hai
- Không bên nào biết về bên kia
- Tương tác thuốc không ai lường
- Bỏ thuốc mà bác sĩ không hay
- Trì hoãn điều trị cần thiết
- Khó tìm nguyên nhân khi có biến chứng
Chỗ nguy hiểm không phải ở việc dùng cả hai mà ở việc giấu thông tin.
Vì sao người bệnh không kể
- Sợ bị phản đối
- Nghĩ thảo dược không phải thuốc
- Không thấy liên quan
- Không ai hỏi tới
- Cả hai bên đều có phần trách nhiệm
Một thái độ phán xét đảm bảo rằng lần sau người bệnh sẽ không kể nữa.
Những tình huống phải ưu tiên tây y
- Cấp cứu
- Nhiễm khuẩn nặng
- Ung thư
- Bệnh mạn tính đang được kiểm soát
- Cần chẩn đoán bằng xét nghiệm hoặc hình ảnh
Trong những tình huống này không có chỗ cho việc thử nghiệm.
Không bỏ thuốc đang điều trị
- Huyết áp và tiểu đường
- Động kinh
- Thuốc chống đông
- Thuốc sau ghép tạng
- Hậu quả không cảm thấy được ngay
Không cảm thấy gì sau khi bỏ thuốc không có nghĩa là an toàn.
Cách kết hợp an toàn hơn
- Nói với cả hai bên
- Giữ một danh sách đầy đủ
- Không thêm nhiều thứ cùng lúc
- Ghi chép diễn biến
- Xét nghiệm định kỳ theo chỉ định
Một tờ danh sách trong ví giải quyết được phần lớn vấn đề thông tin.
Thầy thuốc đông y cũng có trách nhiệm
- Nhận ra dấu hiệu bệnh nặng
- Biết khi nào phải chuyển tuyến
- Không khuyên bỏ thuốc
- Biết các tương tác thường gặp
- Là trách nhiệm nghề nghiệp
Thầy thuốc khuyên bỏ thuốc đang điều trị là dấu hiệu nên tìm nơi khác.
Dấu hiệu nên tìm nơi khác
- Khuyên bỏ thuốc tây
- Khẳng định chữa khỏi bệnh mạn tính
- Không có chứng chỉ hành nghề
- Không cho biết thành phần bài thuốc
- Thúc ép mua liệu trình dài
Không cho biết bài thuốc gồm những vị gì là dấu hiệu rõ ràng nhất.
Cách nghĩ thực tế
- Hai hệ thống đặt hai câu hỏi khác nhau
- Nhiều người đã dùng cả hai nên vấn đề là làm sao cho an toàn
- Rủi ro lớn nhất là không bên nào biết về bên kia
- Cấp cứu và bệnh nặng phải ưu tiên tây y
- Thầy thuốc khuyên bỏ thuốc tây là dấu hiệu nên tìm nơi khác
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy nói với cả hai bên về những gì đang dùng.
Câu hỏi thường gặp
Hai hệ thống khác nhau căn bản ở đâu?
Tây y tìm nguyên nhân cụ thể và can thiệp vào đó, đông y mô tả trạng thái tổng thể và điều chỉnh. Hai cách đặt câu hỏi khác nhau nên cho câu trả lời khác nhau.
Có nên chọn một bên không?
Nhiều người dùng cả hai. Vấn đề không phải chọn bên nào mà là làm sao để cả hai bên đều biết và việc kết hợp diễn ra an toàn.
Khi nào nhất thiết phải dùng tây y?
Trong cấp cứu, nhiễm khuẩn nặng, ung thư, bệnh mạn tính đang được kiểm soát bằng thuốc và mọi tình huống cần chẩn đoán bằng xét nghiệm hay hình ảnh học.
Người bệnh làm gì để an toàn?
Giữ một danh sách đầy đủ mọi thứ đang dùng và đưa cho cả hai bên, không tự bỏ thuốc đang điều trị, và báo ngay khi có dấu hiệu bất thường.